{"id":21894,"date":"2024-09-01T07:34:33","date_gmt":"2024-09-01T05:34:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/?p=21894"},"modified":"2024-09-01T07:34:39","modified_gmt":"2024-09-01T05:34:39","slug":"peter-debye-1886-1966","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/doorgeleerd\/peter-debye-1886-1966\/","title":{"rendered":"Peter Debye 1884-1966"},"content":{"rendered":"\n<p>Peter Debye, uit te spreken als [debie] werd in 1884 in Maastricht geboren. Na de HBS in zijn geboorteplaats te hebben doorlopen ging hij in Aken elektrotechniek en natuurkunde studeren.<\/p>\n\n\n\n<p>In 1906 werd hij door zijn Akense leraar toen die hoogleraar in M\u00fcnchen werd, meegenomen als assistent. In 1911 wordt hij hoogleraar in Z\u00fcrich als opvolger van Albert Einstein.<\/p>\n\n\n\n<p>Daarna werkt hij nog aan de universiteit van Utrecht, Gottingen, Leipzig en Berlijn. <\/p>\n\n\n\n<p>In 1936 kreeg hij een Nobelprijs. Niet vanwege een specifieke uitvinding, meer een soort oeuvreprijs. Hij had verbeteringen aangebracht in allerlei belangrijke ontdekkingen.<\/p>\n\n\n\n<p>Wanneer hij weigert op verzoek van de Nazi &#8217;s zijn Nederlanderschap op te geven wordt hij ontslagen en in januari 1940 vertrekt hij naar de Verenigde Staten. Daar vraagt hij in 1941 het Amerikaanse staatsburgerschap aan wat hij in 1946 krijgt. Hij werkt daar tot zijn pensionering aan dezelfde universiteit.<\/p>\n\n\n\n<p>In 2006 komt hij negatief in het nieuws. Er is een brief aan Einstein boven tafel gekomen waarin de onbekende schrijver Debye van Nazi sympathie\u00ebn beschuldigd. Nader onderzoek van het NIOD geeft aan dat daar geen sprake van was. Wel wordt hem verweten zich teveel blind gestaard te hebben op het belang van zijn werk en positie en te opportunistisch handelde. Hierdoor liep dit incident met een sisser af.<\/p>\n\n\n\n<p><em>De Schoonhovenaar zal het overigens over de Debijelaan hebben met de ij van ijs. Ik ga die gewoonte blijven volhouden, niemand zou begrijpen wat ik bedoel als ik de naam correct uitspreek.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Peter Debye, uit te spreken als [debie] werd in 1884 in Maastricht geboren. Na de HBS in zijn geboorteplaats te hebben doorlopen ging hij in Aken elektrotechniek en natuurkunde studeren. In 1906 werd hij door zijn Akense leraar toen die hoogleraar in M\u00fcnchen werd, meegenomen als assistent. In 1911 wordt hij hoogleraar in Z\u00fcrich als&#8230; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/doorgeleerd\/peter-debye-1886-1966\/#more-21894\">Lees verder &rarr;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21893,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1210],"tags":[],"class_list":["post-21894","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-doorgeleerd","clear"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20240829_144123149.jpg?fit=754%2C1024&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Ubpg-5H8","jetpack-related-posts":[{"id":10593,"url":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/praatje-plaatje\/vervoer-over-water-3\/","url_meta":{"origin":21894,"position":0},"title":"Vervoer over water","author":"carel de mari","date":"21 mei 2017","format":false,"excerpt":"Er heerst een drukte van belang op de Lek. Nu de economie aantrekt neemt ook het scheepvaartverkeer weer toe. En dat is niet alleen voor de schippers en rederijen goed. Want alle transport over water hoeft niet over de weg. De weg die vaak toch al overvol is en waar\u2026","rel":"","context":"In &quot;praatje, plaatje&quot;","block_context":{"text":"praatje, plaatje","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/category\/praatje-plaatje\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/rijnaken-300x182.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":21795,"url":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/nederlandse-schilderkunst\/jheronimus-bosch\/","url_meta":{"origin":21894,"position":1},"title":"Jheronimus Bosch","author":"carel de mari","date":"11 aug 2024","format":false,"excerpt":"Jheronimus Bosch, Jeroen van Aken bij geboorte is een telg uit een schildersfamilie in 's Hertogenbosch. Er is weinig met zekerheid over hem en zijn werk te zeggen. De geleerden menen zo'n zesentwintig schilderijen aan hem toe te kunnen wijzen. Daaronder het drieluik de tuin der lusten. Hij was vernieuwend\u2026","rel":"","context":"In &quot;Nederlandse schilderkunst&quot;","block_context":{"text":"Nederlandse schilderkunst","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/category\/nederlandse-schilderkunst\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wp-17232359872731560990436003279509.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wp-17232359872731560990436003279509.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wp-17232359872731560990436003279509.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wp-17232359872731560990436003279509.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":10621,"url":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/even-serieus\/koeda\/","url_meta":{"origin":21894,"position":2},"title":"Koeda","author":"carel de mari","date":"1 jun 2017","format":"image","excerpt":"Probeer het maar eens in Frankrijk, een onsje Goudse kaas te kopen. Fromage, je hebt dat woord op school wel geleerd. Maar Gouds, Gouda, ze haken onmiddellijk af, die Fransozen. In Spanje trouwens ook, Gouda? Geen idee, waar heb je het over? 'Ah, Koed\u00e0!' Wij hebben er zelf natuurlijk ook\u2026","rel":"","context":"In &quot;even serieus&quot;","block_context":{"text":"even serieus","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/category\/even-serieus\/"},"img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":22466,"url":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/doorgeleerd\/wubbo-ockels-astronaut\/","url_meta":{"origin":21894,"position":3},"title":"Wubbo Ockels, astronaut","author":"carel de mari","date":"23 dec 2024","format":false,"excerpt":"Wubbo Ockels is de eerste Nederlander die een ruimtereis maakte. Hij is geboren in 1946 in Almelo, deed de middelbare school in Groningen en ging daar ook aan de universiteit natuurkunde studeren. Nadat hij cum laude geslaagd was werd hij daar buitengewoon hoogleraar. In 1978 werd hij door de ESA\u2026","rel":"","context":"In &quot;doorgeleerd&quot;","block_context":{"text":"doorgeleerd","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/category\/doorgeleerd\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_20241222_220940646_PORTRAIT.jpg?fit=576%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_20241222_220940646_PORTRAIT.jpg?fit=576%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_20241222_220940646_PORTRAIT.jpg?fit=576%2C1024&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":22302,"url":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/doorgeleerd\/johan-rudolph-thorbecke\/","url_meta":{"origin":21894,"position":4},"title":"Johan Rudolph Thorbecke","author":"carel de mari","date":"8 dec 2024","format":false,"excerpt":"Johan Rudolph Thorbecke is in 1798 geboren. Zijn uit Duitsland komende ouders hadden het niet breed. Toch stond zijn vader erop dat hij zou studeren. Na wat cursussen op de Amsterdamse Academie Illustre ging hij naar Leiden waar hij letteren studeerde. Eerst had hij in Duitsland wat baantjes als priv\u00e9\u2026","rel":"","context":"In &quot;doorgeleerd&quot;","block_context":{"text":"doorgeleerd","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/category\/doorgeleerd\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/wp-1733059967534641912338111280253.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/wp-1733059967534641912338111280253.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/wp-1733059967534641912338111280253.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/wp-1733059967534641912338111280253.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":21484,"url":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/doorgeleerd\/jan-tinbergen-1903-1994\/","url_meta":{"origin":21894,"position":5},"title":"Jan Tinbergen 1903-1994","author":"carel de mari","date":"2 jun 2024","format":false,"excerpt":"Het is even een gok, in onze wijk heb je een Tinbergenlaan. Maar er zijn twee broers Tinbergen die ieder op eigen vakgebied een Nobelprijs kreeg, Jan in 1969 voor economie, Nico in 1973 voor natuurkunde. Omdat de wijk in de begin zeventiger jaren van de vorige eeuw gebouwd werd\u2026","rel":"","context":"In &quot;doorgeleerd&quot;","block_context":{"text":"doorgeleerd","link":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/category\/doorgeleerd\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/IMG_20240531_214904025.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/IMG_20240531_214904025.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/IMG_20240531_214904025.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/IMG_20240531_214904025.jpg?fit=768%2C1024&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21894","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21894"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21894\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21896,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21894\/revisions\/21896"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.careldemari.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}